Konkubinat w UK - dlaczego 'wspólne pożycie' nie daje żadnych praw partnerowi?

Mit, który kosztuje najwięcej

Wśród Polaków mieszkających w Wielkiej Brytanii wciąż pokutuje przekonanie, że po kilku latach wspólnego mieszkania z partnerem "to się liczy jak małżeństwo". W praktyce brytyjskie prawo nie zna pojęcia common-law marriage - niezależnie od tego, ile lat para mieszka razem, czy ma wspólne dzieci, wspólne konto bankowe czy nawet to samo nazwisko na liście płatników podatku. Dla prawa taka para to po prostu dwie osoby mieszkające pod jednym adresem.

Ten mit bywa szczególnie bolesny, gdy związek się rozpada albo gdy jeden z partnerów umiera. Wtedy okazuje się, że osoba, która przez lata prowadziła wspólne gospodarstwo domowe, remontowała dom czy zajmowała się dziećmi, nie ma żadnych automatycznych praw do majątku drugiej strony.

Co konkretnie traci konkubent w UK

• Dom - jeśli nieruchomość jest zarejestrowana wyłącznie na jednego z partnerów, drugi nie ma do niej automatycznego prawa, nawet po wielu latach wspólnego mieszkania.
• Oszczędności i inwestycje - konta bankowe, akcje czy emerytura pozostają majątkiem osoby, na którą są zarejestrowane, chyba że istnieje wspólne konto lub inna formalna umowa.
• Dziedziczenie - bez testamentu partner nie dziedziczy nic na mocy przepisów o dziedziczeniu ustawowym (intestacy rules). Majątek trafia do dzieci, rodziców lub dalszej rodziny zmarłego.
• Alimenty na siebie - w przeciwieństwie do rozwodu, rozstanie konkubentów nie daje prawa do żądania utrzymania od byłego partnera, niezależnie od różnicy w dochodach.

Jedynym obszarem, w którym prawo traktuje rodziców jednakowo bez względu na status związku, są prawa i obowiązki wobec wspólnych dzieci - opieka, kontakty i alimenty na dziecko (child maintenance) obowiązują niezależnie od tego, czy rodzice byli małżeństwem.

Kiedy partner jednak może coś udowodnić

Prawo dopuszcza pewne wyjątki, ale wymagają one twardych dowodów, a nie samego faktu wspólnego zamieszkania:

• wpłaty na zakup nieruchomości, spłatę kredytu hipotecznego lub remont, jeśli można je udokumentować (przelewy, umowy, korespondencja),
• ustne lub pisemne zapewnienia właściciela nieruchomości, że druga osoba ma w niej udział (tzw. constructive lub resulting trust),
• sytuacje, w których partner poniósł istotny finansowy lub inny wkład licząc na to, że otrzyma udział w majątku.

Takie sprawy prowadzi się na drodze prawa trustów i nieruchomości (property law), a nie przepisów rozwodowych, i są one zwykle znacznie trudniejsze do wygrania niż standardowy podział majątku między małżonkami. Więcej o tym, jak wygląda podział majątku przy rozwodzie - czyli w sytuacji, gdy takie prawa istnieją z mocy prawa - można przeczytać w artykule o podziale majątku po rozwodzie w UK.

Jak zabezpieczyć się przed problemami

• spisać cohabitation agreement - umowę określającą, co się stanie z domem, oszczędnościami i wspólnymi zobowiązaniami w razie rozstania,
• sporządzić testament, jeśli partnerzy chcą, aby drugi z nich dziedziczył majątek - bez tego prawo spadkowe nie uwzględni partnera życiowego,
• prowadzić dokumentację wszystkich wpłat na wspólny dom lub remont - przelewy bankowe, a nie gotówka "z ręki do ręki",
• rozważyć zarejestrowanie nieruchomości na obie osoby (joint ownership) lub formalną deklarację trustu (declaration of trust) określającą udziały procentowe,
• w przypadku planów na ślub lub długoterminowego związku - rozważyć zarejestrowany związek partnerski (civil partnership), który daje prawa zbliżone do małżeńskich.

Najczęstsze błędy Polaków żyjących w konkubinacie w UK

Najczęstszym błędem jest zakładanie, że "przecież mieszkamy razem tyle lat, to się liczy". Kolejnym jest wpłacanie pieniędzy na remont lub spłatę kredytu bez żadnego śladu na piśmie, licząc na ustne zapewnienia partnera. Częstym problemem jest też brak testamentu - szczególnie gdy para ma dzieci z poprzednich związków, co po śmierci jednego z partnerów prowadzi do bolesnych sporów rodzinnych o dom i oszczędności.

Warto też pamiętać, że sytuacja prawna konkubinatu w UK różni się od tej znanej z Polski, co bywa źródłem nieporozumień przy planowaniu przyszłości rodziny mieszkającej między dwoma krajami. Zobacz też nasz poradnik o rozwodzie w UK po polsku - checklista dokumentów i decyzji, przydatny dla par, które jednak zdecydowały się na ślub. Zapoznaj się też z naszą usługą sprawy rodzinne w UK.

CTA: Mieszkasz z partnerem w UK bez ślubu i zastanawiasz się, jak zabezpieczyć dom, oszczędności lub przyszłość dzieci? Opisz swoją sytuację przez formularz kontaktowy - sprawdzimy, jakie kroki warto podjąć już teraz.