Polski prawnik – sprawy rodzinne w UK (rozwód, dzieci, finanse)

Od kwietnia 2022 r. rozwód w Anglii i Walii odbywa się bez orzekania o winie (no-fault divorce). Wystarczy oświadczenie, że małżeństwo uległo nieodwracalnemu rozkładowi. Wniosek możecie złożyć wspólnie albo samodzielnie, a sąd nie bada, kto zawinił. Warunkiem jest co najmniej rok od zawarcia małżeństwa.

1. Wniosek (application) - zwykle online, z aktem małżeństwa. Akt z Polski wymaga tłumaczenia na angielski z poświadczeniem tłumacza.
2. Okres na zastanowienie - 20 tygodni od złożenia wniosku do wydania conditional order.
3. Conditional order - wstępne orzeczenie sądu; małżeństwo nadal trwa.
4. Final order - po co najmniej 6 tygodniach i dniu od conditional order. Dopiero wtedy rozwód jest prawomocny.

Kwestie finansowe i sprawy dzieci toczą się obok rozwodu i trzeba je uregulować osobno. Sam wyrok rozwodowy nie dzieli majątku. Praktyczną listę kroków znajdziesz w tekście rozwód w UK po polsku - checklista, a sytuację małżeństw z Polki lub Polaka omawiamy w artykule rozwód Polki w UK.

Jeśli oboje małżonkowie mieszkają w UK od dłuższego czasu, sąd w Anglii i Walii zwykle ma jurysdykcję. Bywa jednak, że jeden z małżonków wrócił do Polski, majątek jest w obu krajach, a dzieci mieszkają w jednym z nich. Wtedy ważne jest, gdzie sprawa zostanie wszczęta jako pierwsza, bo od tego zależy prawo, które będzie stosowane, i możliwości dochodzenia roszczeń finansowych. W Anglii sąd przy podziale majątku uwzględnia aktywa na całym świecie, także nieruchomości w Polsce.

Pamiętaj też, że rozwód orzeczony w Anglii nie zawsze od razu widnieje w polskich rejestrach. Jeśli planujesz np. ślub w Polsce, trzeba zwykle przeprowadzić dodatkowe formalności. Sprawdzamy to indywidualnie, zanim wybierzecie strategię.

W Anglii i Walii nie ma automatycznej wspólności majątkowej jak w Polsce. Sąd ma szeroką swobodę i kieruje się m.in. potrzebami dzieci, dochodami i potrzebami każdej ze stron, długością małżeństwa, wiekiem oraz wkładem w rodzinę (także opieką nad domem i dziećmi). Częścią sprawy bywają emerytury, nieruchomości, oszczędności i długi.

• ujawnienie majątku (financial disclosure) - obie strony przedstawiają pełne dane finansowe,
• ugoda i consent order - samo porozumienie między małżonkami nie wiąże, dopóki nie zatwierdzi go sąd; bez tego druga strona może zgłosić roszczenia nawet po latach,
• clean break order - zamyka wzajemne roszczenia finansowe i zapobiega późniejszym żądaniom,
• mediacja - przed większością wniosków do sądu trzeba odbyć spotkanie informacyjne o mediacji (MIAM), z wyjątkiem m.in. spraw dotyczących przemocy domowej.

Więcej szczegółów: podział majątku przy rozwodzie w UK oraz clean break order.

Przy każdej decyzji dotyczącej dziecka sąd kieruje się jego dobrem. Jeśli rodzice nie potrafią się dogadać, można złożyć wniosek o child arrangements order, który określa, z kim dziecko mieszka i jak wygląda kontakt z drugim rodzicem. Pierwszym krokiem jest zwykle mediacja. O tym, kto ma prawa i obowiązki wobec dziecka, decyduje parental responsibility. Matka ma je automatycznie. Ojciec - gdy był w związku małżeńskim z matką w chwili urodzenia dziecka albo został wpisany do aktu urodzenia, a w pozostałych przypadkach trzeba je uzyskać umową lub orzeczeniem. Opisujemy to w artykule o parental responsibility ojca.

Szczególnie ważny dla Polaków jest temat wyjazdu z dzieckiem do Polski. Zmiana kraju stałego pobytu dziecka wymaga zgody drugiego rodzica z parental responsibility albo zgody sądu. Wyjazd bez takiej zgody może zostać uznany za bezprawne zatrzymanie lub uprowadzenie dziecka i skończyć się wnioskiem o jego powrót na podstawie Konwencji haskiej. Zanim kupisz bilet, przeczytaj wyjazd z dzieckiem bez zgody - ryzyko i omów plan z prawnikiem. Podstawy: child arrangements - opieka nad dzieckiem.

W UK alimenty na dzieci (child maintenance) ustala się zwykle porozumieniem rodziców albo przez Child Maintenance Service, który liczy kwotę od dochodów rodzica płacącego. Gdy rodzic i dziecko mieszkają w różnych krajach, sprawa się komplikuje: właściwa instytucja i sposób egzekucji zależą od miejsca zamieszkania stron i umów międzynarodowych. Dlatego przy układzie Polska-UK warto najpierw ustalić, gdzie sprawę kierować, a dopiero potem składać wniosek. Praktyczne omówienie: alimenty i opieka UK-Polska.

Jeśli czujesz się zagrożona lub zagrożony, najpierw zadzwoń na 999. Sąd może wydać pilne postanowienie, np. non-molestation order, który zakazuje drugiej osobie kontaktowania się, nękania lub zbliżania, oraz occupation order dotyczący zamieszkiwania w domu. W sprawach dotyczących przemocy domowej dostępna bywa pomoc prawna finansowana z budżetu państwa (legal aid), choć trzeba spełnić warunki dochodowe i przedstawić dowody. Szczegóły: non-molestation order.

W Anglii i Walii nie istnieje „małżeństwo de facto”. Osoby żyjące razem bez ślubu, nawet przez wiele lat, nie mają automatycznie praw do majątku partnera ani do alimentów dla siebie. Roszczenia opierają się na zasadach własności i udziałów w nieruchomości, a nie na prawie rodzinnym, dlatego tak ważne są umowy i dokumenty zakupu mieszkania. Rozwijamy temat w artykule konkubinat w UK - brak praw partnera.

Rozmawiamy po polsku o Twojej sytuacji, wyjaśniamy, jak działa system w Anglii i Walii, oceniamy możliwe scenariusze (także w układzie Polska-UK), pomagamy uporządkować dokumenty i przygotować się do mediacji czy rozmów z drugą stroną. W sprawach przed sądem rodzinnym w Anglii mogą być potrzebni lokalni prawnicy uprawnieni do działania w tamtejszym systemie - powiemy to na początku i pomożemy wskazać właściwą pomoc.