Polski prawnik – wizy i prawo imigracyjne w UK

Do końca 2020 roku obywatele Polski mogli mieszkać i pracować w Wielkiej Brytanii na zasadach swobody przepływu osób. Dziś sytuacja zależy od tego, kiedy przyjechałeś:

• mieszkałeś w UK przed 31 grudnia 2020 - Twoje prawo pobytu opiera się na programie EU Settlement Scheme (EUSS): masz settled status albo pre-settled status,
• przyjechałeś później - potrzebujesz wizy lub innego pozwolenia, np. na pracę (Skilled Worker), naukę albo z tytułu rodziny,
• jesteś członkiem rodziny osoby z EUSS lub obywatela brytyjskiego - właściwa ścieżka zależy od tego, kiedy powstał związek i jakie masz dokumenty.

Termin na pierwszy wniosek o EUSS minął 30 czerwca 2021 r., ale Home Office przyjmuje także wnioski spóźnione, jeśli są uzasadnione powody opóźnienia. Status jest cyfrowy: nie dostajesz karty, a swoje prawo pobytu, pracy czy wynajmu potwierdzasz jednorazowym kodem (share code) wygenerowanym w serwisie gov.uk. Pilnuj, żeby w koncie UKVI były aktualne: adres e-mail, numer telefonu i ważny paszport.

Pre-settled status jest przyznawany na 5 lat. Po 5 latach ciągłego pobytu w UK trzeba złożyć wniosek o settled status. Jeśli tego nie zrobisz, status może wygasnąć, a razem z nim prawo do pracy, wynajmu i świadczeń w dotychczasowym zakresie. W wielu przypadkach Home Office automatycznie przedłużał ważność pre-settled o 2 lata, dlatego sprawdź swoją datę w koncie UKVI i nie czekaj do ostatniego dnia.

Przy wniosku liczy się ciągłość pobytu. Nieobecność w UK dłuższa niż 6 miesięcy w ciągu 12 miesięcy może ją przerwać, choć są wyjątki (m.in. ciąża, poważna choroba, studia, delegowanie do pracy za granicą). Sam status wygasa po dłuższej nieobecności: dla pre-settled po 2 latach, dla settled po 5 latach poza UK. Przed dłuższym wyjazdem, np. do Polski, warto to sprawdzić. Szczegóły opisujemy w artykule o pre-settled i settled status.

Jeśli Twój partner lub partnerka jest obywatelem Wielkiej Brytanii albo ma tam stały pobyt, możliwa jest wiza rodzinna. Home Office sprawdza kilka rzeczy naraz:

• prawdziwość i trwałość relacji (wspólne zamieszkiwanie, zdjęcia, korespondencja, wspólne rachunki),
• wymóg finansowy - minimalny dochód albo oszczędności; kwota progowa i sposób liczenia bywają zmieniane, więc zawsze sprawdzamy aktualne zasady na gov.uk,
• zakwaterowanie wystarczające dla rodziny i bez przeludnienia,
• znajomość języka angielskiego na wymaganym poziomie oraz opłaty, w tym dopłata zdrowotna (Immigration Health Surcharge).

Odmowy najczęściej wynikają nie z braku spełnienia wymogów, tylko z błędów w dokumentach: niewłaściwy okres albo format dowodów dochodu, niespójne daty, brak tłumaczeń. Polskie dokumenty, np. akt małżeństwa lub urodzenia, zwykle wymagają tłumaczenia na angielski z poświadczeniem tłumacza. Praktyczne listy kontrolne znajdziesz w tekstach: wiza rodzinna - checklista i błędy w wymogu finansowym.

Odmowa nie zawsze oznacza koniec. Najważniejsze, żeby zareagować szybko, bo terminy na zakwestionowanie decyzji są bardzo krótkie - liczone w dniach, nie w tygodniach - i zależą od rodzaju decyzji.

1. Przeczytaj uzasadnienie i ustal, czego dokładnie brakowało: dokumentu, dowodu czy spełnienia warunku.
2. Sprawdź, jakie masz środki zaskarżenia. W zależności od sprawy może to być administrative review albo odwołanie do trybunału (First-tier Tribunal). Nie każda decyzja ma jedno i drugie.
3. Zachowaj wszystko: decyzję, korespondencję, paszport, potwierdzenia opłat.
4. Nie wyjeżdżaj z UK ani nie składaj od razu nowego wniosku, dopóki nie wiesz, jak wpłynie to na Twoją sytuację.

Więcej o wymaganiach i trybie odwołań znajdziesz w artykule odwołanie od decyzji Home Office.

Naturalizacja zwykle jest możliwa po 5 latach pobytu w UK, w tym co najmniej po 12 miesiącach od uzyskania settled status. Trzeba też zdać test Life in the UK, wykazać znajomość angielskiego, nie przekroczyć dopuszczalnych nieobecności i spełnić wymóg dobrego charakteru (good character), w którym liczą się m.in. wcześniejsze wyroki i zaległości wobec urzędów. Zasady dla osób bez wcześniejszego statusu są inne i potrafią się zmieniać, więc przed wnioskiem sprawdzamy aktualne wymagania.

Polska co do zasady nie wymaga zrzeczenia się obywatelstwa przy przyjęciu innego. Pamiętaj jednak, że wjeżdżając do Polski, powinieneś legitymować się polskim dokumentem. Szczegóły omawiamy w tekście o obywatelstwie brytyjskim i naturalizacji.

Doradztwo imigracyjne w Wielkiej Brytanii jest regulowane i nie każdy może je wykonywać. Dlatego zasady są u nas jasne: pomagamy zrozumieć procedury po polsku, ocenić, jaka ścieżka pasuje do Twojej sytuacji, uporządkować i sprawdzić dokumenty (także polskie akty stanu cywilnego i zaświadczenia), przygotować listę wymaganych dowodów oraz komunikację. Jeśli w Twojej sprawie prawo UK wymaga uprawnionego doradcy imigracyjnego lub solicitora, powiemy to na początku i pomożemy takiego wskazać.

W ramach pierwszej rozmowy zwykle prosimy o: aktualny paszport lub dowód, informacje o dacie przyjazdu do UK, numer sprawy lub kopię decyzji Home Office oraz dokumenty dotyczące rodziny, zatrudnienia i zamieszkania.